Kredyt gotówkowy kosztuje więcej, niż mówi samo oprocentowanie. Do odsetek dochodzi prowizja, a gdy bank dolicza ją do kredytu, płacisz od niej jeszcze odsetki. Kalkulator pokazuje ratę, pełny koszt i RRSO oraz sprawdza, czy prowizja mieści się w ustawowym limicie.
Jak liczona jest rata
Kredyty gotówkowe spłaca się prawie zawsze w ratach równych. Każda rata ma tę samą wysokość, ale na początku większą jej część stanowią odsetki, a pod koniec kapitał.
Bank liczy ratę od kapitału, czyli od kwoty wypłaconej powiększonej o prowizję, jeżeli doliczył ją do kredytu.
Wzór
Rata = K × r × (1 + r)^n / [ (1 + r)^n − 1 ]
- K:
- kapitał w złotych, czyli kwota kredytu z prowizją doliczoną do kredytu
- r:
- oprocentowanie nominalne podzielone przez 12, zapisane ułamkiem
- n:
- liczba rat
Rata nie zależy od RRSO. RRSO to wynik, który pokazuje, ile kredyt kosztuje w skali roku, gdy policzyć wszystkie opłaty.
Przykład: 30 000 zł na 48 miesięcy, oprocentowanie 10,5 procent, prowizja 6 procent doliczona do kredytu
- 1.Prowizja: 30 000 × 6% = 1 800 zł, więc kapitał to 31 800 zł.
- 2.Stopa miesięczna: 10,5% / 12 = 0,875%, a (1,00875)^48 = 1,51918.
- 3.Rata: 31 800 × 0,00875 × 1,51918 / 0,51918 = 814,19 zł.
- 4.Do spłaty: 48 × 814,19 = 39 081,00 zł, w tym 7 281,00 zł odsetek.
Kredyt kosztuje 9 081,00 zł: 7 281,00 zł odsetek i 1 800 zł prowizji. RRSO wynosi 14,51 procent, choć oprocentowanie to tylko 10,5 procent.
Prowizja doliczona do kredytu czy płacona z góry
Prowizja doliczona do kredytu nie wymaga gotówki na start, ale bank nalicza od niej odsetki przez cały okres spłaty. W przykładzie wyżej rata wynosi wtedy 814,19 zł, a koszt 9 081,00 zł.
Ta sama prowizja zapłacona z góry obniża ratę do 768,10 zł, a koszt do 8 668,87 zł, czyli o 412,13 zł. RRSO rośnie jednak do 14,73 procent, bo na konto realnie trafia tylko 28 200 zł. RRSO mierzy koszt w stosunku do kwoty, którą faktycznie dostajesz.
Jak porównać dwie oferty
Reklama zwykle eksponuje jedną liczbę: niskie oprocentowanie albo zerową prowizję. Żadna z nich osobno nie mówi, która oferta jest tańsza. Porównuj całkowity koszt kredytu i RRSO przy tej samej kwocie i tym samym okresie.
Przykład dla 30 000 zł na 48 rat. Oferta A: oprocentowanie 9,9 procent i prowizja 8 procent doliczona do kredytu. Rata wynosi 820,19 zł, koszt 9 369,24 zł, RRSO 14,96 procent. Oferta B: oprocentowanie 12 procent bez prowizji. Rata wynosi 790,02 zł, koszt 7 920,72 zł, RRSO 12,68 procent.
Oferta z niższym oprocentowaniem jest więc droższa o 1 448,52 zł. Prowizja waży tym więcej, im krótszy jest kredyt, bo rozkłada się na mniej miesięcy. Przy wcześniejszej spłacie bank zwraca jednak proporcjonalną część prowizji, co częściowo wyrównuje różnicę.
Ustawowe limity: odsetki maksymalne i koszty pozaodsetkowe
Oprocentowanie kredytu nie może przekroczyć odsetek maksymalnych, czyli dwukrotności odsetek ustawowych (art. 359 Kodeksu cywilnego). Przy stopie referencyjnej NBP 3,75 procent to 2 × (3,75% + 3,5%) = 14,5 procent rocznie. Dlatego kalkulator nie przyjmie wyższej stopy.
Prowizja, opłaty i ubezpieczenie to koszty pozaodsetkowe. Art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim ogranicza je do 10 procent kwoty kredytu plus 10 procent za każdy rok kredytowania, ale łącznie najwyżej do 45 procent kwoty. Przy 30 000 zł na cztery lata wzór daje 15 000 zł, więc obowiązuje pułap 13 500 zł.
Kosztów ponad ten limit bank nie może żądać. Jeżeli kalkulator pokazuje nadwyżkę, sprawdź umowę: nadpłaconą część można odzyskać.
Unijna dyrektywa CCD2 miała zacząć obowiązywać 20 listopada 2026 roku, ale polska ustawa, która ją wdraża, nie została jeszcze uchwalona. Do tego czasu obowiązują opisane tu limity i obecna ustawa o kredycie konsumenckim.
Co sprawdzić przed podpisaniem umowy
Przed zawarciem umowy bank musi dać Ci formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego. Znajdziesz w nim oprocentowanie, prowizję, RRSO, całkowity koszt i całkowitą kwotę do zapłaty, policzone na Twoich warunkach. Te liczby wpisz do kalkulatora i porównaj z innymi ofertami.
Sprawdź, czy ubezpieczenie jest warunkiem kredytu. Jeżeli tak, jego koszt wchodzi do RRSO i do limitu kosztów pozaodsetkowych. Sprawdź też, czy oprocentowanie jest stałe, czy zmienne: przy zmiennym rata zmieni się razem ze stopami procentowymi.
Od zawartej umowy możesz odstąpić w ciągu 14 dni bez podawania przyczyny (art. 53 ustawy o kredycie konsumenckim). Oddajesz wtedy wypłaconą kwotę z odsetkami za dni korzystania z pieniędzy, a bank zwraca pozostałe koszty.
Wcześniejsza spłata
Kredyt konsumencki możesz spłacić wcześniej w każdej chwili. Bank musi wtedy obniżyć całkowity koszt kredytu, także prowizję, proporcjonalnie do okresu, o który skraca się umowa. Tak stanowi art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim, potwierdzony wyrokiem TSUE w sprawie Lexitor.
Kwotę zwrotu prowizji policzysz w kalkulatorze zwrotu prowizji.
Najczęstsze błędy
- Porównywanie ofert po samym oprocentowaniu. Przy dużej prowizji niższe oprocentowanie może dawać wyższe RRSO i wyższy koszt.
- Pomijanie ubezpieczenia. Jeżeli jest warunkiem kredytu, wchodzi do kosztów pozaodsetkowych i podnosi RRSO.
- Wybór najdłuższego okresu tylko dla niskiej raty. Dłuższy okres to więcej odsetek: przy 30 000 zł i 10,5 procent rata spada z 814,19 zł do 536,17 zł, gdy zamiast 48 rat wybierzesz 84, ale odsetki rosną z 7 281,00 zł do 13 238,23 zł.
- Rezygnacja ze zwrotu prowizji po wcześniejszej spłacie. Bank musi oddać jej proporcjonalną część.
Źródła
- Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, art. 36a i art. 49Internetowy System Aktów Prawnych
- Kodeks cywilny, art. 359: odsetki maksymalneInternetowy System Aktów Prawnych
- Stopy procentowe NBPNarodowy Bank Polski
Kalkulator kredytu gotówkowego. Sprawdzono 11 listopada 2026. Stawki i przepisy obowiązujące od 5 marca 2026.