ZUS przedsiębiorcy to kwota stała, niezależna od tego, ile zarobisz. Przy dobrym miesiącu waży niewiele, przy słabym potrafi być większym wydatkiem niż wszystkie pozostałe koszty razem. Ten kalkulator pokazuje składki w trzech wariantach: ulga na start, ZUS preferencyjny i pełny, razem ze składką zdrowotną.
Co liczy ten kalkulator
Kalkulator rozbija miesięczne obciążenie na składki społeczne, Fundusz Pracy i składkę zdrowotną, a następnie podaje sumę miesięczną i roczną.
Rozdzielenie ma znaczenie, bo te dwie grupy rządzą się różnymi zasadami. Składki społeczne liczy się od stałej podstawy, niezależnej od dochodu. Składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania i od tego, ile zarobiłeś.
To dlatego ulga na start bywa mylnie rozumiana jako zwolnienie z całego ZUS. Zwalnia wyłącznie ze składek społecznych.
Trzy warianty i ich kolejność
Przedsiębiorca rozpoczynający działalność przechodzi przez nie po kolei, o ile spełnia warunki.
- Ulga na start, 6 miesięcy: brak składek społecznych, płacisz wyłącznie zdrowotną. Przysługuje osobom, które nie prowadziły działalności przez ostatnie 60 miesięcy i nie świadczą usług na rzecz byłego pracodawcy z ostatnich dwóch lat.
- Preferencyjny ZUS, 24 miesiące: podstawa 1 441,80 zł, czyli 30 procent minimalnego wynagrodzenia. Składki społeczne 456,18 zł z chorobowym.
- Pełny ZUS: podstawa 5 652 zł, czyli 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Składki społeczne 1 926,76 zł z chorobowym i Funduszem Pracy.
Z czego składa się kwota
Wszystkie składki społeczne liczy się procentowo od jednej podstawy. Zmienia się wyłącznie ta podstawa, nie stawki.
Wzór
Emerytalna = P × 19,52% Rentowa = P × 8,00% Chorobowa = P × 2,45% (dobrowolna) Wypadkowa = P × 1,67% Fundusz Pracy = P × 2,45% (tylko gdy P ≥ minimalne wynagrodzenie) Razem = suma powyższych + składka zdrowotna
- P: podstawa wymiaru składek
- P = 5 652 zł przy pełnym ZUS, czyli 60% z 9 420 zł
- P = 1 441,80 zł przy preferencyjnym, czyli 30% z 4 806 zł
- Stawka wypadkowa 1,67% dotyczy firm zgłaszających do 9 ubezpieczonych
Funduszu Pracy nie płaci się przy preferencyjnym ZUS, bo podstawa 1 441,80 zł jest niższa od minimalnego wynagrodzenia 4 806 zł.
Przykład: pełny ZUS przy dochodzie 10 000 zł, skala podatkowa
- 1.Emerytalna: 5 652 × 19,52% = 1 103,27 zł.
- 2.Rentowa: 5 652 × 8% = 452,16 zł.
- 3.Chorobowa: 5 652 × 2,45% = 138,47 zł.
- 4.Wypadkowa: 5 652 × 1,67% = 94,39 zł.
- 5.Fundusz Pracy: 5 652 × 2,45% = 138,47 zł.
- 6.Społeczne razem: 1 926,76 zł.
- 7.Zdrowotna przy skali: 10 000 × 9% = 900 zł.
Razem 2 826,76 zł miesięcznie, czyli 33 921 zł rocznie. Przy preferencyjnym ZUS byłoby to 1 356,18 zł miesięcznie, a w okresie ulgi na start 900 zł.
Ile naprawdę kosztuje ulga
Oszczędność jest oczywista: około 1 900 zł miesięcznie w okresie ulgi na start i około 1 470 zł przy preferencyjnym ZUS. Koszt jest mniej widoczny.
W okresie ulgi na start nie odprowadzasz składki emerytalnej, więc te miesiące nie liczą się do stażu ubezpieczeniowego i nie powiększają kapitału emerytalnego. Sześć miesięcy to niewiele, ale to realna luka.
Przy preferencyjnym ZUS składki są opłacane, tylko od niższej podstawy. Emerytura będzie odpowiednio niższa, a zasiłek chorobowy w tym okresie liczy się od podstawy 1 441,80 zł, więc wyniesie kilkaset złotych miesięcznie.
To ostatnie zaskakuje najczęściej. Przedsiębiorca na preferencyjnym ZUS, który zachoruje na dłużej, dostaje zasiłek liczony od niskiej podstawy, a nie od swoich rzeczywistych zarobków.
Dobrowolne chorobowe
Składka chorobowa to 2,45 procent podstawy: 138,47 zł przy pełnym ZUS i 35,32 zł przy preferencyjnym. Jest dobrowolna, więc łatwo z niej zrezygnować i trudno o tym pamiętać.
Daje prawo do zasiłku chorobowego po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia oraz do zasiłku macierzyńskiego. Przy planowanym rodzicielstwie to jedna z najbardziej opłacalnych składek w całym systemie: kilkadziesiąt złotych miesięcznie wobec świadczenia przez rok.
Uwaga na terminowość. Opłacenie składek po terminie może spowodować ustanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, a wtedy okres 90 dni liczy się od nowa.
Terminy i formalności
Termin zapłaty składek to 20 dzień następnego miesiąca. Dotyczy on zarówno przedsiębiorców opłacających składki wyłącznie za siebie, jak i zatrudniających pracowników.
Deklaracje rozliczeniowe składa się w tym samym terminie, przy czym przedsiębiorca opłacający składki tylko za siebie w stałej wysokości jest z tego obowiązku zwolniony po złożeniu pierwszej deklaracji.
Zaległość oznacza odsetki, a przy dobrowolnym chorobowym może wyłączyć Cię z tego ubezpieczenia. Przy trwałych problemach z płynnością lepiej złożyć wniosek o układ ratalny niż milcząco się spóźniać.
Najczęstsze błędy
- Rozumienie ulgi na start jako zwolnienia z całego ZUS. Składkę zdrowotną płacisz od pierwszego dnia działalności.
- Zapominanie, że preferencyjny ZUS kończy się po 24 miesiącach, a koszt rośnie wtedy o ponad 1 400 zł miesięcznie.
- Rezygnacja z chorobowego przed planowanym rodzicielstwem. Prawo do zasiłku macierzyńskiego wymaga tego ubezpieczenia.
- Zakładanie, że zasiłek chorobowy przy preferencyjnym ZUS będzie odpowiadał zarobkom. Liczy się go od podstawy 1 441,80 zł.
- Opłacanie składek po terminie. Przy dobrowolnym chorobowym powoduje to ustanie ubezpieczenia i ponowny okres wyczekiwania.
Źródła
- Składki na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą, Zakład Ubezpieczeń Społecznych
- Ustawa Prawo przedsiębiorców, ulga na start, Internetowy System Aktów Prawnych
- Zakładanie działalności gospodarczej, obowiązki wobec ZUS, Serwis informacyjno-usługowy dla przedsiębiorcy
Kalkulator składek ZUS przedsiębiorcy. Sprawdzono 26 sierpnia 2026. Stawki i przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2026.